جمعه, ۱۴ اردیبهشت, ۱۴۰۳ / 3 May, 2024
مجله ویستا

برنامه ریزی برای ۳ ماه تعطیلی


برنامه ریزی برای ۳ ماه تعطیلی
اوقات فراغت به عنوان یک پدیده فرهنگی- اجتماعی که در ابعاد مختلف اقتصادی- سیاسی و غیره نیز مؤثر است موضوع مشترک بین تمام اقشار جامعه است. اوقات فراغت به جهت داشتن ویژگیهای خاص از یک سو مورد توجه و عنایت دست اندرکاران تعلیم و تربیت و مسؤولان امور فرهنگی و از طرف دیگر روانشناسان و جامعه شناسان قرار گرفته است.
شرکت در اوقات فراغت در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تأثیر به سزایی دارد. پرکردن اوقات فراغت دانش آموزان و برنامه ریزی برای هدایت رفتاری و شکوفا کردن استعدادهای خدادادی آنان از ارکان فلسفه وجودی معاونت پرورشی وزارت آموزش و پرورش است. فضای مدرسه هرچند از امکانات پرورشی و مربیان کارآمد هم برخوردار باشد، به تنهایی نمی تواند پاسخگوی نیازهای روانی و تربیتی کودکان و نوجوانان باشد.
دانش آموز ساعاتی را در مدرسه به آموزش و فراگیری دروس اشتغال دارد و بخش دیگر اوقات خود را در خانه می گذراند. علاوه بر این برهه زمانی دیگری نیز وجود دارد که در رشد استعدادها یا ایجاد مشکلات رفتاری و روانی آنان تنش چشمگیری دارد. آن وقتی است که دانش آموز در مدرسه به مقتضای سن و سال در جمع همسالان و دوستان می بایستی اوقات فراغت خود را در اماکنی تحت نظارت مربیان مجرب در امور کودکان و نوجوانان غنی نماید. بنابراین از این جهت توجه به اوقات فراغت و اثر آن در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و مقایسه این پیشرفت در دانش آموزان دارای اوقات فراغت و فاقد اوقات فراغت حائز اهمیت می باشد و برنامه ریزی لازم و دقیق برای پاسخگویی به نیازها و احتیاجات این دانش آموزان باید صورت بگیرد.
به نظر می رسد که استفاده از اوقات فراغت در همه جامعه با میزان و درجه توسعه یافتگی آن ارتباط داشته باشد. اصولاً اوقات فراغت و برنامه ریزی آن یکی از معیارهای شناخت توسعه یافتگی است. برنامه ریزی اوقات فراغت بیشتر باید با مسایل توسعه یافتگی جامعه هماهنگی شود و جنبه زیربنایی و اساسی داشته باشد. اوقات فراغت و تأمین امکانات برای گذراندن آن باید در برنامه ریزیهای عمرانی و زیربنایی مطرح و سرمایه گذاری لازم روی آن انجام شود، زیرا درواقع توسعه عبارتست از استفاده بهینه از امکانات و نیروی انسانی و استفاده بالفعل آنان برای زندگی مطلوبتر افراد جامعه.
در برنامه ریزی اوقات فراغت در درجه اول دانش آموزان را باید از لحاظ سن و جنس طبقه بندی کرد و فهرستی از نیازهای هر مقطع و رده را تهیه کرد.
مسأله مهم که باید به آن توجه کنیم، این است که بیشتر مفاسد و گرفتاریها و انحرافات جوانان و نوجوانان بیکاری است. برعکس غنی سازی اوقات فراغت جهت جذب دانش آموزان و پرورش ابعاد مختلف شخصیت آنها به اصلاح جامعه کمک می کند.
نوجوانان و جوانان پرانرژی ترین افراد هستند و این انرژیها به هرحال باید مصرف شود، اما اگر در جهت سازنده مصرف نشود جوانان و نوجوانان راهی برای مصرف آن پیدا می کنند و به دلیل بی تجربه بودن به راههای غیرسازنده و منحرف کشیده می شوند. تحقیقات نشان می دهد که بسیاری از آسیبهای جسمی، روانی در زمان بیکاری و اوقات فراغت بدون برنامه اتفاق افتاده است.
رسول اکرم(ص) می فرمایند: «ان ا... یبغضوشاف الافارغ»، خداوند دوست ندارد که جوانی فارغ باشد. مقصود در این جا دوره بیکاری و تنهایی دوره ای است که انسان با شیطان زندگی می کند و به این سبب امکان مفاسد در آن بیشتر است.
طبق بررسیهای به عمل آمده یکی از عوامل بزهکاریهای نوجوانان و جوانان استفاده ناصحیح از اوقات فراغت است. این گروه از افراد بنابر اقتضای سن و ویژگیهای جسمی- روانی می خواهند اساس موجود را درهم بریزند و دنیایی مطابق میل و سلیقه خود بنا کنند. ما نمی توانیم جلوی بروز این حالت را در نوع بشر بگیریم، ولی با آگاهی از آموزشهای غیررسمی و روانشناسی تربیتی می توانیم آن را در جهت مثبت هدایت کنیم. با توجه به تعاریف فوق و نیازهای جسمی روانی و اخلاقی دانش آموزان ایجاب می کند که برنامه ریزی لازم و دقیق برای پاسخ آن احتیاجات از طرف دستگاههای ذیربط صورت گیرد و نسبت به سازندگی و ایجاد فضاهای پرورشی با جاذبه برای نوجوانان مبادرت گردد و برای آنان امکانات و برنامه های پرورشی کارآمد مهیا شود.
گروههای سنی جوان و نوجوان نیز برنامه ها و گرایشهای ویژه خود را جهت پرداختن به وقت آزاد دارند. تحقیقی که در سال ۱۳۵۴ از اوقات فراغت دانشجویان دانشگاه تهران انجام گرفته است، نشان می دهد که عوامل مؤثر در چگونگی اوقات دانشجویان عوامل مادی (فقر و نبودن امکانات) عوامل روانی (دلسردی و ترس از آینده) عوامل سیاسی و اجتماعی نظایر آن است، به طور کلی اوقات بیکاری دانشجویان به اموری نظیر کارهای شخصی، خانوادگی، وسایل ارتباط جمعی، مطالعه، ورزش و گردش با دوستان می گذرد، اوقات فراغت این دسته بیشتر است.
● نقش ورزشها در گذران اوقات فراغت
ساموئل کینگ جامعه شناس انگلیسی معتقد است که ورزش و تفریح امروز جنبه سرگرمی ندارد، بلکه به منزله عواملی برای تأمین سلامت جسمانی و اجتماعی به کار می رود.
در سنین پایین تر طبعاً بازیها، فعالیتهای هدایت نشده و نامنظم و بی برنامه ای می باشد و در مقایسه با ورزشها اولویت دارند و همیشه شاهد آن هستیم که کودکان گروه گروه در کوچه و خیابان تن به این فعالیتها می دهند و آن هنگام که وسیله مناسبی (زمین و وسایل بازی) در دسترس آنها قرار می گیرد، تمایل بیشتری در این زمینه از خود نشان می دهند. درواقع فقدان امکانات مورد نظر تمایلات افراد را در زمینه ورزش و بازی تحت تأثیر قرار می دهد.
● مطالعه و تفریح
مطالعه برای گذران اوقات آزاد از دیدگاه مورد نظر این تحقیق می باشد، بلکه اساساً وسیله ای مؤثر در جهت کسب معلومات و دانشهاست. مطالعه افق دید را وسیعتر و فکر را روشنتر و حافظه را ورزیده کرده و بر غنای ذهن و تنوع محتویات آن می افزاید.
مطالعه اگر به منظور وقت کشی و پرکردن خلا ء های سازمانی و بدون انگیزه باشد و با اشتیاقی خاص صورت گیرد، فواید ویژه خود را داراست. به عنوان نمونه، مطالعه یک روزنامه به طور عادی و بدون ذوق و شوق ویژه ای ذهن فرد را بی اثر از آنچه می خواند، نمی گذارد و خواه ناخواه پیامهایی درون مغز می رساند، به همین خاطر در جهان لذتی که با مطالعه برابری می کند، موجود نیست.
● اهمیت اوقات فراغت در بهداشت روانی
انسان تمایل دارد اوقات فراغت که از کار اجباری و وظیفه ای خارج می شود به نوعی به تفریح و یا سرگرمی بپردازد و این تمایل از نیازهای اساسی محسوب می شود، چگونگی گذران اوقات فراغت در هر جامعه به عواملی بستگی دارد که باید به فرهنگ و امکانات مالی فردی و اجتماعی به عنوان دو عامل مهم اشاره نمود.
امروز روانشناسان عقیده دارند که تفریح و سرگرمی نقش مهمی در پرورش قوای جسمانی، فکری، اخلاقی و رفتاری دارد و چنانچه از این اوقات به خوبی و به طور صحیح استفاده شود در پیشگیری از کج رویها و انحرافات می توان به نحو چشمگیری مؤثر باشد و باید افراد فرصتهایی داشته باشند تا هدفهای مشخص و معین را دنبال نمایند و به رشد همه جانبه شخصیت خود بپردازند.
● برنامه ریزی برای اوقات فراغت
برنامه ریزی برای اوقات فراغت همانند برنامه ریزیهایی که در زمینه های دیگر صورت می پذیرد نوعی فرایند هدف دار دارد. در برنامه ریزی اوقات فراغت باید عوامل زیر در نظر گرفته شود:
۱) نیازها:
در یک برنامه ریزی دقیق برای اوقات فراغت باید به نقش نیازها توجه نماییم. آنچه که در برنامه اوقات فراغت آورده می شود، باید جوابگوی نیاز طبیعی و معمولی جوان باشد واو را از مسیر طبیعی منحرف نسازد. مثلاً اگر دختر ۱۵ساله ای علاقه مند به شرکت در فعالیتهای گروهی سالم است، این علاقه ناشی از نیاز به تعلق داشتن به گروه می باشد که یک نیاز طبیعی است، باید از نیازهای کاذب و تمایلات نامطلوب منفک شود. پس در برنامه ریزی این مهم باید درنظر گرفته شود.
۲) اولویتها: در برنامه ریزی اوقات فراغت اولویتها باید مورد توجه قرار گیرد. نیازها براساس درجه اهمیت آنها برآورده می شود و اگر در خانواده ای نیازهای اولیه و اساسی نوجوانان از قبیل خوراک و پوشاک هنوز برآورده نشده است، درست به نظر نمی رسد که هزینه زیادی صرف خریدن دوربین فیلمبرداری شود. و یا اگر نوجوانی نیاز به کلاسهای کمک آموزشی دارد و از لحاظ درسی لازم است که زمانی را به غیر از ساعات موظف خود به درس خواندن بپردازد، درست آن است که اولویت اول را به این مهم اختصاص دهد و وقت کمتری را صرف تماشای سریال نماید.
۳) امکانات موجود: در برنامه ریزی اوقات فراغت باید از امکانات موجود استفاده بهینه کرد و هر نوجوانی و یا هر خانواده ای در برنامه ریزی اوقات فراغت چنانچه امکانات موجود را در نظر بگیرد و بخواهد به بلند پروازیهای جاه طلبانه جامه عمل بپوشاند، درواقع به بروز توقعات نابجا کمک کرده است، اما این بدان معنی نیست که والدین سرگرمی را جزو نیازهای فرزندان تلقی نموده و برنامه ریزیهای شایسته ای در این زمینه انجام دهند.
۴) مشارکت و همفکری: برنامه اوقات فراغت باید به گونه ای طرح ریزی شود که در آن از نظریات افراد شرکت کننده در برنامه ریزی استفاده شود. همچنین برنامه باید به نوعی جوابگوی خواسته های معقول و منطقی آنها باشد، درغیر این صورت یک برنامه تحصیلی ارایه خواهد شد و به جای اینکه فعالیتهای خاص فرحبخش تقلی گردد، عذاب آور و فشارزا خواهد بود.
۵) مسؤولیت پذیری: در برنامه ریزی اوقات فراغت و اجرای آن وظایف و مسؤولیتها باید مشخص گردد و هر کس موظف است وظایف محوله را خود انجام داده و احساس مسؤولیت نمایند و برای یکدیگر ارزش قائل شوند.
۶) پیش بینی اتفاقات احتمالی: کسانی که برای اموری دست به برنامه ریزی می زنند باید اتفاقات احتمالی را با آینده نگری خاص پیش بینی نمایند. معمولاً نوجوانان به خطرات احتمالی فکر نمی کنند و تصور می کنند که خود به تنهایی در حل مشکلات قادر هستند و چنانچه برای مورد احتمالی پیش بینیهای لازم انجام نگیرد، ممکن است نوجوان از خود رفتارهای پرخاشگرانه سازی نایافته و ناپسند احتمالی را بروز دهد. همچنین مواقعی لازم است والدین خطرات و موانع احتمالی را به فرزندان متذکر شوند و آنها را در زمینه آینده نگری و امکان وقوع موانع احتمالی آموزش دهند.
● آثار بهسازی اوقات فراغت
بسیاری از جامعه شناسان و نیز اقتصاددانان همچون دومازیه، اندرسون، اوژه و... براین باورند که تحول جوامع انسانی به سوی تمدن فراغت در حرکت است، به همین جهت توجه به چگونگی بهره گیری از اوقات فراغت روز به روز آشکارتر و از اهمیت بیشتری برخوردار است. هرچند همه افراد خانواده به اوقات فراغت نیاز دارند، اما در این میان نوجوانان و جوانان با توجه به نقش حساس وسازنده ای که در ساخت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشورها به عهده دارند نیازمند توجه دقیق تری در این ارتباط هستند.
در کشورما دانش آموزان حدود یک سوم جمعیت کشور را تشکیل می دهند و بیشترین نیاز را به بهره گیری از اوقات فراغت دارند. آنان به طور متوسط ۶ ساعت در روز به امر تحصیل اشتغال دارند و حدود هشت ساعت در شبانه روز را هم به استراحت و به رفع نیازمندیهای ضروری در منزل می پردازند. اگر اشتغالات تحصیلی و انجام تکالیف درسی را برای آنان دو تا چهار ساعت در روز محاسبه نماییم، هر فرد جوان و نوجوان بیش از ۶ ساعت در روز وقت فراغت دارد.
البته اگر سایر تعطیلات از جمله تعطیلات نوروز و تابستان و سایر ایام تعطیل به مناسبتهای مذهبی و ملی را هم اضافه کنیم، هر فرد در شبانه روز حدود هشت ساعت وقت آزاد دارد که باید برای استفاده مطلوب و بهره گیری از آن برنامه ریزی لازم صورت پذیرد. بنابراین اگر ما برای اوقات فراغت فرزندانمان برنامه ریزی لازم را انجام ندهیم، آنان برای پرکردن اوقات فراغت خود اقدام خواهند نمود که در آن صورت ممکن است بدآموزیها و مشکلات تربیتی حاصل گردد. پیامبر گرامی ما(ص) می فرمایند: اگر پدران و مادران به تربیت فرزندان خود اهتمام ننمایند، روزگار آنان را تربیت خواهد نمود. در حقیقت مراد رسول گرامی اسلام(ص) آن است که چنانچه والدین در امر تربیت فرزندان خود برنامه ای نداشته باشند، حوادث و شرایط پیش آمده که ممکن است برخلاف موازین تربیتی هم باشد تربیت فرزندان را سامان دهد.
روانشناسان معتقدند که تأمین درونی فرد به شادی، نشاط و سرور او خواهد انجامید و این امر به شکوفایی خلاقیت به فرد منجر خواهد گردید و شخصیت او را که متشکل از ابعاد فکری، عاطفی، اجتماعی و جسمی است، تعالی خواهد بخشید.
اوقات فراغت پر ارزش ترین سرمایه آدمی، مناسب ترین شرایط و مطلوب ترین موقعیت برای اندیشه و تفکر خلاق و تبلور رفتارهای خوشایند فردی و اجتماعی است.بدون تردید هدایت فکری و حمایت مستمر و مؤثر کودکان، نوجوانان در اوقات فراغت نه تنها آسیب پذیری اجتماعی و کجرویهای اخلاقی آنان را در هر شرایطی به حداقل می رساند، بلکه ایشان را در برابر همه آسیبها و تهاجمات فرهنگی مصون می کند.استفاده از اوقات فراغت براساس برنامه ریزی دارای آثار ارزشمندی در زمینه های فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی می باشد که عبارتند از:
الف) آثار فرهنگی
۱) افزایش کمی و کیفی کتابخانه ها، مطبوعات و نمایشگاهها در جامعه
۲) افزایش کمی و کیفی مراکز هنری
۳) تقویت و افزایش امکانات ورزشی
۴) بالارفتن فرهنگ عمومی افراد جامعه به تبع استفاده بیشتر از امکانات فرهنگی در ایام فراغت
ب) آثار روانی اجتماعی
۱) افزایش روحیه نشاط و سرور در افراد که منجر به سلامت روانی و حتی جسمی افراد خواهد شد.
۲) تأثیر روحیه نشاط و سرور در برخوردهای فردی و اجتماعی مردم با همدیگر و کاهش تنشهای ناشی از شرایط یکنواخت و روحیه های نگران
۳) کاهش آسیبها و کجرویهای اجتماعی و فردی
۴) افزایش قدرشناسی افراد نسبت به والدین ومربیان
۵) ایجاد آثار مطلوب در زمینه تربیت فردی و اجتماعی
۶) بهره وری بیشتر فردی و اجتماعی در اشتغالات روزانه
ج) آثار اجتماعی
۱) کاهش آسیبهای اجتماعی و بزهکاریها در سطح جامعه و خانواده ها
۲) بالا رفتن روحیه و توان جمعی در انجام مشارکتهای مورد نیاز جامعه
۳) افزایش روحیه امید برای سازندگی و عمران
۴) پویایی و تحرک بیشتر زندگی اجتماعی
۵) رشد، توسعه و شکوفایی اجتماعی و اقتصادی
۶) افزایش حسن تعاون و مشارکت جمعی
● روی دیگر سکه؛ بزهکاری
یکی از رایج ترین اشکال ناسازگاری نوجوان جرمهایی است که نوبالغان مرتکب می شوند و گاهی بدون هیچ علت و انگیزه مشخص به اعمال خطرناک که همگان را به حیرت می افکند دست می زنند که نمونه های آن را می توان در ستون حوادث جراید مطالعه کرد. بزه نوجوانان همواره مورد توجه روانشناسان، جرم شناسان و مربیان و پزشکان قرار گرفته است و در نهایت توانسته اند رگه هایی از اختلالات رفتاری و عقده های ذهنی در ایشان بیابند. شرایط زندگی نیز در بزهکاری نوجوانان تأثیر دارد و فقر و تنگدستی، فاصله شدید طبقات اجتماعی و بیکاری و غیره در بزهکاری موثر است. اصولاً هر نوع بزه در شهر بیشتر از روستا شیوع دارد.
غالب جرمهای جوانان ناشی از عدم تعادل روانی می باشد و جوانانی که به سهولت تحت تأثیر القائات دیگران قرار می گیرند و یا برای خودنمایی دست به اعمال خلاف می زنند. اینان معمولاً جوانانی بزرگ انگار و قدرت طلب هستند که به ترتیب در رده های عامیان و کینه جویان قرار می گیرند. به این ترتیب آشکار می شود که عوامل متعددی در به وجود آوردن بزه جوانان دخالت می کند که از آن میان می توان به محیط خانوادگی، تحصیلی، اجتماعی و همچنین استعدادهای نوجوانان اشاره نمود. در این سن و سال نوجوانی و جوانی است که مسایل مبرم انسانی و فوق بشری مطرح می گردد. در دوران اکتشافات شورانگیز عرفانی و هنری نوجوان شیفته و مجذوب رفتار زیبای جوانمردیها و وفاداریها می گردد، پس باید آنچه در توان داریم به کار ببندیم تا ایشان را از آنچه در طلب آنند محروم نسازیم.
متخصصان در زمینه روانشناسی بزهکاری در ایران عقیده دارند که قبل از ۱۱سالگی نسبت بزهکاری پسر ۵ برابر دختران است، از ۱۱سالگی تا ۱۲سالگی این نسبت دو برابر و از ۱۲سالگی تا ۱۷سالگی به سه برابر می رسد و حداکثر بزهکاری پسران در ۱۴سالگی و دختران در ۱۵سالگی است.
● برنامه های مناسب برای اوقات فراغت
مشکل ما کمبود امکانات، فقدان مکان و حتی نیروی مدیر و گرداننده نیست، مشکل بزرگ فقدان برنامه ریزی همه سو نگرانه و فراگیری است که همه جامعه را برانگیزد و درگیر این مهم گرداند.
«دومازیه» جامعه شناس فرانسوی برای ایام فراغت سه کارکرد مطرح کرده است
۱) استراحت به منظور رفع خستگی، جبران خدمات جسمی و روانی ناشی از هیجانهای مداوم کار
۲) تفریح به منظور رفع خستگی ناشی از یکنواختی وظایف روزانه در کارگاه، اداره یا منزل
۳) رشد شخصیت: زیرا فراغت، انسان را از کارهای روزمره و قالبهای یکنواخت کاری و قالبی شدن امور روزانه می رهاند. استعدادهای بدنی و ذهنی خود را پرورش می دهد و از همین طریق در شکل گیری شخصیت فرد موثر می افتد. در دو کارکرد نخستین (استراحت و تفریح) باید برنامه هایی برای غنی سازی اوقات فراغت طراحی کرد، زیرا پرکردن به معنی فرصتها را اشغال کردن نیست. ویژگیهای فرهنگی کشور و نیازهای گسترده نسل جدید اعم از کودک و نوجوان و همچنین توسعه کلاسهای تابستانی چنین اقتضا می کند که در برنامه ریزی محتوایی و اجرایی دقت نظر مبذول شود.
بدیهی است که مربیان و استادان با تجربه و متخصص به بهترین وجه دانش آموزان را در جهت وصول و اهداف یاری و برنامه مورد نظر را اجرا می کنند. مرکز و محور فعالیتهای مستمر و مداوم کلاسهای تابستانی دانش آموزان هستند و بیشترین فعالیتها مورد توجه افراد علاقه مند است. دانش آموزان در فصل تابستان فرصت مناسبی دارند که فعالیتهای پرورشی به شکل متنوع تر و جذاب تر از فعالیتهای سال تحصیلی و مناسب با نیازهای روانی و روحی خود را ادامه داده و آماده برای پیشرفت شوند.
دانش آموزان به تفکیک جنس و با توجه به رشته های موجود و علاقه خود انتخاب رشته می کنند. روزهای فرد پسران و روزهای زوج دختران در کلاسهای تابستانی فعالیت می کنند و تأثیر این کلاسها در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مورد بررسی قرار می گیرد که تحقیق به همین منظور اجرا شده است. نهایت اینکه اوقات فراغت تنها وسیله پرکردن وقت و گذراندن لحظات نیست، اوقات فراغت فرصتی است برای رشد و بالندگی و پروراندن استعدادهای نهفته دانش آموزان و هدف تحقیق شناخت ویژگیهای گذران اوقات فراغت این گروه و ارایه پیشنهادها به مدیران و ستادهای تربیتی مدارس برای جلوگیری از اتلاف وقت دانش آموزان و ارایه پیشنهادهایی به والدین و خانواده ها جهت برنامه ریزی برای اوقات فراغت فرزندان خود و توجه به نیازهای آنان.
● پیشنهادات پژوهشگر
۱) ایجاد هماهنگیهای مناسب در محتویات درسی رشته های مورد علاقه دانش آموزان می تواند در یادگیری آنان نقش مهمی بازی کند، چراکه با ایجاد علاقه به محتویات درسی در رشته های مختلف می توان موفقیت آنها را برای انتخاب شغلهای مختلف به طور چشمگیری افزایش داد.
۲) با توجه به تنوع علاقه دانش آموزان، ضرورت دارد رشته هایی توسعه یابد تا اوقات فراغت آنها ثمربخش و مفید باشد و بدین منظور کلاسهای آشنایی با علوم روز نظیر رایانه پیشنهاد می گردد.
۳) لازم است مکانی ایجاد گردد تا آثار دانش آموزان به نمایش گذاشته شود و زمینه جذب دانش آموزان فراهم آید.
۴) در پایان هر ترم دانش آموزان فعال در کلاسها شناسایی و با تشویق لازم شکوفایی استعدادهای آنان را فراهم می آورند.
۵) پیشنهاد می شود تبلیغات لازم در سطح شهر و مدارس به منظور شرکت دانش آموزان در کلاسهای تابستانی فراهم آید.
۶) پیشنهاد می شود به منظور بررسی، شناخت و رفع مشکلات تربیتی برخی دانش آموزان کلاسهای مشاوره بکار گرفته شود.
۷) توجه به نیازهای جوانان و رفع مشکلات آنان و ایجاد رشته های شغلی و فنی
و نکته مهم اینکه اوقات فراغت و فرا رسیدن تابستان و وقت آزاد دانش آموزان نباید تنها به منظور ایجاد یک فضای رسمی مانند مدرسه باشد، بلکه جوی دوستانه و آزاد برای ابراز شخصیت و رشد و بالندگی دانش آموزان باشد.
با توجه به نتایج به دست آمده از داده های تحقیق اگرچه تفاوت چندانی بین دانش آموزان دارای اوقات فراغت و فاقد اوقات فراغت مشاهده نمی شود، ولی باید برنامه ریزی جدی تری در این مورد انجام شود. باید تدابیری اتخاذ شود که تمام دانش آموزان چه آنها که توان مالی دارند و چه آنها که توان مالی ندارند در کلاسهایی که به این منظور تشکیل شده، شرکت کنند و امکانات مناسب در اختیار دانش آموزان قرار بگیرد و هدف فقط پرکردن اوقات فراغت نباشد، بلکه باید هم از نظر فنی و علمی و هم از نظر شخصیت به رشد و بالندگی دست یابند و برای کلاسهای اوقات فراغت باید طوری برنامه ریزی شود که شرکت در این کلاسها در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان که مهمترین مسأله است تأثیر به سزایی داشته باشد و باعث موفقیت همه آنها شود.
ثریا ذاکریان
منبع : مرکز خدمات مشاوره‌ای صنعت نفت