جمعه ۸ خرداد ۱۳۹۴ / Friday, 29 May, 2015
زندگی و اندیشه آدام اسمیت

زندگی و اندیشه آدام اسمیت● مقدمه :
آدام اسمیت به عنوان بنیان گذار لیبرالیسم اقتصادی و اولین کسی که چهار چوب نظری علم اقتصاد کلاسیک را ارائه نمود،شناخته میشود.دیدگاه کلیدی اسمیت اهمیت تخصص گرایی(تقسیم کار) ، دست نامرئی و مزیت مطلق هستند ؛ و مهم ترین توصیه وی به تجارت آزاد میباشد. در این نوشتار زندگی و اندیشه آدام اسمیت را به اختصار بررسی خواهیم نمود.
● زندگی :
آدام اسمیت ۵ ژوئن ۱۷۲۲ در کرکالدی در اسکاتلند متولّد شد. پس از تحصیل در مدرسه کرکالدی در سال ۱۷۳۷ وارد دانشگاه گلاسگو شد. در سال ۱۷۴۰ با کمک هزینه تحصیلی اسنل در بالیول کالج به آکسفورد رفت تا تحصیلات ۶ ساله تکمیلی را در آن جا شروع کند. در سال ۱۷۴۶ پس از اتمام تحصیل به کرکالدی بازگشت. در سال ۱۷۴۸ برای ایراد سخن رانی های عمومی دعوت شد که این باعث کسب شهرت برای وی گردید. در سال ۱۷۵۱ برای کرسی منطق در دانشگاه گلاسکو برگزیده شد. درسال ۱۷۵۲ به کرسی فلسفه ، اخلاق همین دانشگاه منصوب شد. در این دوران کتاب مهم خود نظریه احساسات اخلاقی را در سال ۱۷۵۹ منتشر کرد. در سال ۱۷۶۱ به لندن بازگشت. در این مدت اثر بزرگ خود پژوهشی در ماهیت علل ثروت ملل که بعدها به ثروت ملل معروف شد را منتشر کرد.در سال ۱۷۸۷ به سمت مامود عالی رتبه گمرک منصوب شد.(رابینز ۱۳۸۵ واگی ۱۳۸۷ )
● ثروت ملل(۱۷۷۶) :
مزایای عمدهء این کتاب چیست که این قدر در تاریخ اقتصاد مورد ستایش واقع شده است ؟ کتاب ثروت ملل دو ویژگی عمده دارد: اول آن که تحلیلی یا الگویی از طرز عمل اقتصادی است.دوم توصیه سیاست تجارت آزاد و آزادی مطلق اقتصادی . وی در پی ایجاد دیدگاهی دربارهء هدف اقتصادی _سیاسی ، علمی که برای او مستلزم ایجاد نظریهء رشد ثروت ملّی بود،تأکید داشت.وی هدف بزرگ و اساسی اقتصادی _سیاسی هر کشوری را افزایش ثروت و قدرت هر کشوری می داند.
● تقسیم کار :
به اعتقاد آدام اسمیت مهم ترین جنبه زندگی اقتصادی ، تقسیم کار است . به نظر وی تقسیم کار سر آغاز رشد اقتصادی ،توسعه ((ثروت )) یا ((فراوانی )) در جامعه یا در دریای وسیع تر تجارت بین المللی است .اسمیت بحث درباره ی تقسیم کار را با مثالی بسیار ساده ی تولید سنجاق ته گرد همراه می کند.ده نفری که با هم در سک کارگاه سنجاق سازی کار می کنند و نزدیک به ۱۸ عمل ساده را میان خود تقسیم کرده اند می توانند روزانه در حدود ۵۰۰۰۰ سنجاق بسازند. اگر قرار بود همهء این اعمال را یک نفر به تنهایی بر عهده بگیرد و از هیچ دستگاهی استفاده نکند،شاید می توانست روزانه اندکی بیش از یک سنجاق بسازد.
اسمیت می کوشد تا به ما نشان بدهد که رشد اقتصادی با استفاده از تقسیم کار ،در جوامع پیشرفته در مقایسه با جوامع سنتی و قبیله ای تا کجا پیش رفته است . لازمهء رشد اقتصادی تقسیم کار و میزان تقسیم کار وابسته به وسعت بازار است و تداوم رشد اقتصادی مستلزم بازاری است که پیوسته گسترش یابد و این یکی از دلایل هواداری اسمیت از تجارت آزاد است.
● معایب تقسیم کار :
اما اسمیت این را نیز دریافته بود که همهء پیامد های این فرآیند خوشایند نیست . تقسیم کار امتیازات مادی را بیشتر می کرد . اما در عمل رشد شخصیت بسیاری از کارگران را باز می داشت. انسانی که تمامی وقت اش را صرف کار تکراری می کرد به چند عمل ساده محدود می شود فرصتی ندارد که نیروی ادراکی خود را به کار اندازد و معمولا چندان کند ذهن و کودن می شود . اسمیت در ثروت ملل می گوید: درمان این درد این است که مقامات دولتی در هر ناحیه امکان تحصیلات را فراهم کنند و در این باره چندان پیش می رود که پیشنهاد می کند این تحصیلات اجباری شود.
● علل افزایش کارآیی :
وی علل افزایش کارآیی در اثر تقسیم کار را در ۳ رویداد مختلف بیان می کند :
۱) افزایش مهارت کارگر خاص
۲) صرفه جویی در وقت
۳) اختراع تعداد زیادی دستگاه که کار را تسهیل می کند و مختصر می سازد و یک فرد را قادر به انجام کار افراد بیشتری می کند.
● دست نامرئی :
طبق عقیده ی آدام اسمیت اگر در بازار رقابت کامل وجود داشته باشد و افراد آزادانه به مبادله ی کالاهای خود مبادرت ورزند و حضور دولت به حداقل ممکن تقلیل یابد،مکانیسم قیمت ها در قالب عرضه و تقاضا به گونه ای اقتصاد را سامان می دهد که گویی ((دست نامرئی )) اقتصاد را به سوی یک تعادل پایدار هدایت می کند .
● تجارت آزاد و مزیت مطلق :
اسمیت اعتقاد دارد تجارت خارجی فروش محصولات مازاد بر مصرف داخلی را میسّر می سازد . به نظر وی تجارت خارجی برای همهء کشورهای داد و ستد کننده دارای مزایای متقابل است . اما اعتقاد ندارد که از تجارت بین الملل کشورهای فقیر بدون استثناء سود می برند . تجارت آزاد بین کشورها باعث تقسیم کار شده و عوامل تولید کشورها بر تولید کالایی متمرکز خواهد شد که آن کالا در مقایسه با کالاهای سایر کشورها ارزان تر تولید می شود . مزیّت مطلق یعنی هر کشوری می تواند در تولید کالایی تخصص پیدا کند که آن کالا را با کارایی بیشتر نسبت به دیگر کشورها تولید کند.
● لیبرالیسم اقتصادی :
تعریف اسمیت از لیبرالیسم اقتصادی بر یک فرض خاص از طبیعت و ذات بشر استوار می باشد و آن این اندیشه است که در حیطه علم اقتصاد بشر بوسیلهء غریزه ،منفعت طلبی خود تحریک می شود یا همان فرض اساسی منفعت طلبی شخصی . در نظر اسمیت افراد به دلیل آن که ذاتاً خود خواه هستند به دنبال منافع شخصی خود هستند که این امر منافع دیگران را نیز در پی خواهد داشت.در واقع اسمیت بین منافع شخصی و منافع اجتماعی پیوند برقرار می کند و چنین استدلال می کند که تعقیب منافع شخصی به منافع اجتماعی منجر می شود که دیگران به آن نیاز دارند. (شاو باملا ۱۳۸۷)
● خلاصه :
۱) آدام اسمیت ( ۱۷۲۳-۱۷۹۰) متولد اسکاتلند ؛تحصیل کردهء دانشگاه گلاسگو و آکسفورود استاد منطق و فلسفهء اخلاق؛ آثار مهم وی نظریهء احساسات اخلاقی (۱۷۵۹) و ثروت ملل ۱۷۷۶ .
۲) تقسیم کار منجر به کار آیی و افزایش تولید که با وجود بازارهای گسترده ، فروش بیشتر را باعث می شود و در نتیجه در آمد افزایش می یابد که در نهایت رشد اقتصادی را در پی دارد.
۳) تجارت آزاد بین کشورها باعث می شود کشورها کالاهایی را که در آن تخصص دارند با کارآ یی بیشتر نسبت به دیگر کشورها تولید کنند.(مزیّت مطلق) و از طرفی هم باعث فروش محصولات مازاد مصرف داخلی را فراهم می کند.
۴) هر کشوری کالایی را صادر می کند که با کمترین هزینه تولید می کند و نفع هر کشور در آن است که کالاهایی را که هزینهء تولید آنها در خارج کمتر است از کشورهای دیگر خریداری کند.(مزیّت مطلق)
● انتقاد :
۱) مزیّت مطلق آدام اسمیت مورد انتقاد دیوید ریکاردو قرار گرفت. سوالی که اسمیت نتوانست به آن جواب دهد این بود که اگر کشوری بتواند همهء محصولات مئرد نیاز خود را به قیمت ارزان در داخل تولید کند از داد و ستد هایی که در تولید تمامی کالاها دارای مزیّت مطلق هستند برقرار می باشد یا خیر ؟
۲) اسمیت رشد اقتصادی را به تقسیم کار ،تولید بیشتر و وجود بازارهای گسترش یابنده مربوط می دانست و برای فروش بیشتر محصولات به تجارت آزاد توصیه می کرد. یعنی تولید بیشتر، فروش و مصرف بیشتر. در نتیجه رشد اقتصادی را به همراه خواهد آورد.آیا این روحیهء مصرف گرایی و اسراف گرایی بیشتر را دامن نخواهد زد؟
۳) بر اساس نظریهء (( اقتصاد اطلاعاتی )) جوزف استیگلیتز که چگونه توزیع نامناسب اطلاعات می تواند یک بازار را تحت تاثیر قرار دهد . در دنیای واقعی اطلاعات اغلب نا کافی و بازار غالباً همراه با کاستی است ، دست نامرئی آدام اسمیت ناقص عمل می کند.
تهیه و تنظیم : محمد خو جم لی
منابع :
۱. رابینز ،لایونل (۱۳۸۵) تاریخ اندیشهء اقتصادی ، غلامرضا آزاد ارمکی ،انتشارات نشر نی
۲. رافائل،د.د (۱۳۸۷) آدام اسمیت ، عبد ا... کوثری ،انتشارات طرح نو.
۳. واگی ،جانی و پیتر گروئن و گن (۱۳۸۷) تاریخ مختصر اندیشهء اقتصادی ، غلامرضا آزاد ارمکی ، نشر نی
۴. شاو؛باملا (۱۳۸۷) آدام اسمیت و لیبرالیسم اقتصادی ، محمد رضا پیشوائی ، روزنامه ی دنیای اقتصاد ، ۲۷ دی ماه . و در سایت آفتاب
۵. دادگر ، ید ا... و تیمور رحمانی (۱۳۸۶) اصول و کلیات علم اقتصاد ،انتشارات دانشگاه باقر العوم قم

مطالب مرتبط
تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی / تصاویر - این روزها تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی خیلی داغ شده است. همینطور عکس با عزت الله انتظامی و محمدعلی کشاورز. کلاً درجه این تب با گذر سن این عزیزان رابطه مستقیم دارد.
فیلم زنده سوزاندن ‎مسلمانان آفریقای مرکزی +18 - جنایت زنده سوزاندن انسانهای بی گناه در سکوت سردمداران حقوق بشر و بی‌توجهی خود انسانها به یکدیگر هنوز ادامه دارد . این ویدئو به جنایت مسیحیان آفریقای مرکزی در حق مسلمانان این کشور نسبت داده شده است.
هویت فیلمبردار فاش شد ! / تصاویر - اقدام جالب و منحصر به فرد این نماینده ، گرچه باعث افشای دقیق اتفاقات در روز حادثه شد، اما احتمالاً پس از این باعث خواهد شد برخی در شلوغی های مجلس، مواظب زبان و بیان خود باشند، چرا که ممکن است حتی دور از دسترس خبرنگاران، نماینده ای در حال فیلمبرداری از ماجرا باشد.
تصاویر مراسم اختتامیه جشنواره کن - مراسم اعطای جوایز شصت و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن با اعطای جایزه نخل طلای این دوره به فیلم «دیپان» ساخته «ژاک ائودیار» کارگردان معروف فرانسوی برگزار شد.
شوک سلفی مادر و دختری هانیه غلامی / تصاویر - سلفی مهران غفوریان، امین زندگانی و همسرش در ردیف اول یک کنسرت. لادن مستوفی و هنگامه قاضیانی. حضور علی اوجی هم که اتفاقی طبیعی است. عکسی دیدنی از سید احمد خمینی. مهتاب کرامتی در اختتامیه جشن عکاسان سینمای ایران
اینجا واس ماس تیتر یک «گاردین»! / عکس - رجمه ساده این عبارت انگلیسی که خلاصه صحبت های این مقام مسئول صهیونیستی است دقیقا دیالوگ معروف جواد رضویان در سریال در حاشیه است: « اینجا واس ماس، اینجا کل‌ش واس ماس»
حجامت / گزارش تصویری - پزشکان اعتقاد دارند حجامت نقش مهمی در پیشگیری از بیماری ها، مخصوصا بیماری های مزمن و مرتبط با سبک زندگی دارد. از دیرباز هدف اصلی در حجامت ارتقای سلامتی جسمی و روحی بوده است.
ویدیو: مشاجره لفظی کوچک زاده و ظریف در مجلس - جلسه غیر علنی مجلس با حضور محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته‌ای امروز صبح به ریاست علی لاریجانی برگزار شد. ظریف و عراقچی آخرین روند مذاکرات ایران با 1+5 را در جلسه غیر علنی امروز مجلس برای نمایندگان تشریح کردند.اما پس از پایان سخنان ظریف و زمانی که وی قصد ترک مجلس را داشت برای لحظاتی صحن علنی با مشاجره کوچک زاده با ظریف به تشنج کشیده شد.
تصاویر دار زدن یک نطامی ایرانی! توسط داعش - این جنایت هولناک درحالی صورت گرفته که یک سایت معتبر مصر اعلام کرد که نظامی اعدام شده، یک سرباز ایرانی بوده که در گروه الحشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) در فلوجه می‌جنگیده است!
ورود خاندان هاشمی به انتخابات مجلس / عکس - مشی پدران و رفتار دختران اگرچه با علم به این تفاوت‌ها نمی‌توان عملکرد 3 زن را در یک راستا ارزیابی کرد اما مشترکات آنها قابل توجه است که از مهم‌ترین آن می‌توان به نحوه مواجهه پدران با نگاه ایده‌آلیستی دختران اشاره کرد.
گلشیفته فراهانی در فرش قرمز جشنواره کن 2015 - گلشیفته فراهانی با فیلم سینمایی "دو دوست" به کارگردانی لویی گرل بازیگر و کارگردان فرانسوی در پنجاه و چهارمین دوره "هفته بین‌المللی منتقدان کن" شرکت کرده است. گزارش تصویری از گلشیفته فراهانی را ببینید.
خواهران اسکندری؛ لاله، سارا، ستاره / تصاویر - گریم متفاوت لیلا حاتمی که به سختی قابل تشخیص است، هنر دست استاد عبدالله اسکندری. و امیرمحمد زند و سارا منجزی پور در ارگ کریم خان زند.
این آزاده نامداری نیست کتیه ! / عکس - آزاده نامداری در واکنش به انتشار عکس گریمش در فیلم «نسیم» نوشت: این یه درد دله، باهمه کسایی که دوسشون دارم، من آزاده نامداری‌ام. چادریم، بخاطر اعتقادم، بخاطر قلبم. این عکس من نیستم، کتیه، تو فیلم جناب شهبازی، میخوام درکم کنید.
رایزنی هسته‌ای در منزل صالحی / عکس - عراقچی در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام با انتشار عکسی از این دیدار نوشت : عيادت كاري! استفاده از فرصت عيادت از استاد عزيز جناب آقاي دكتر صالحي براي پيگيري مباحث مذاكرات.
تصاویری از خودسوزی دختر دانشجو در شیراز! - ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻨﯿﺪﻩ‌ﻫﺎ ﺣﺎﮐﯽ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﯾﮏ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﺸﻘﯽ ﻭ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺎﻓﺮﺟﺎﻡ ﻋﻠﺖ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﺗﻠﻔﻨﯽ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﺎ‌‌ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﺩ ﻣﻮﺭﺩﻧﻈﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ‌ﺑﺮﺩ.
فقیهه سلطانی پای سفره عقد / تصاویر - سلفی جدید آزاده نامداری با شال و مانتوی جدید در پشت فرمان که به لطف خدا همه چیز سر جایش است و خیلی خندان و بشاش و خوب بنظر میرسد. فقیهه سلطانی و همسر فوتبالیست پای سفره عقد.
وقتی امین حیایی ادای رامبد جوان رو درمیآره... - در برنامه خندوانه اتفاق افتاد.
همسرم بهترین انتخاب برای من بود / تصویر - گروه هنری-رسانه‌ها: از روزهایی که نخستین آلبوم رسمی رضا صادقی در بازار موسیقی کشور منتشر شد، زمان زیادی می گذرد. اتفاق ها و فراز ...
تصاویر نوزادی که آیات قرآن بر بدنش نقش می بندد ! - هر چند صحت این گزارش قابل تایید نیست اما شبکه‌های خبری کلیپی از یک نوزاد روسی را منتشر کرده‌اند که روی بدن او هر جمعه آیات قرآنی نقش می‌بندد. مادر این نوزاد می‌گوید هر گاه این نوشته‌ها روی بدن فرزندم نقش می‌بندد دچار تب شدیدی می‌شود که پزشکان از پایین آوردن آن عاجز می‌مانند.
لباس عجیب بازیگر ایرانی در جشنواره فیلم کن! - نوید محمدزاده عکسی را به همراه پژمان بازغی در صفحه شخصی خود منتشر نموده است که لباس عجیب این بازیگر تعجب برخی از کاربران را به همراه داشت.
پربازدیدها
وزیر اطلاعات: تمام هسته‌ها و تیم‌های مرتبط با داعش در ایران شناسایی شده اند / تکفیری ها قصد مسموم کردن غذای یکی از هیئت‌های بزرگ تهران را داشتند - در روز قدس سال گذشته توطئه عملیاتی انتحاری در راه‌پیمایی راهپیمایان مردم شیراز و زاهدان کشف و زیر ضربه رفت و نفرات آنها دستگیر شدند و بعضی از آنان به هلاکت رسیدند.
شناسایی و انهدام هسته‌های داعش در ایران - وزیر اطلاعات اعلام کرد که با هوشیاری وزارت اطلاعات هسته‌های داعش در ایران یکی پس از دیگری شناسایی و منهدم شدند.
به بهانه هسته‌ای می‌خواهند به نهانخانه ما دسترسی پیدا کنند - امام جمعه موقت تهران گفت: دسترسی یا بازرسی از تأسیسات هسته‌ای، نظامی یا موشکی ایران در قالب پروتکل الحاقی پذیرفته نیست؛غربی‌ها به بهانه هسته‌ای می‌خواهند به نهانخانه ما دسترسی پیدا کنند.
تجلیل از بازیگر قدیمی سینما با حضور علی دایی - مراسم تجلیل از جمشید مشایخی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.
دغدغه‌های فناورانه صنایع بالادستی برطرف شد/نمکزدایی 20 بشکه نفت‌خام در روز - برای اولین بار در کشور پایلوت نمک‌زدایی الکترواستاتیک با جریان پیوسته و به ظرفیت 20 بشکه در روز ساخته شد به طوریکه...
بایکوت رژیم اشغالگر قدس در حاشیه کنگره فیفا+ عکس - مخالفان جنگ و خشونت و مدافعان حقوق بشر در کنار عده‌ای از مردم کشور فلسطین با تجمع در کنار سالن زوریخ بر بایکوت رژیم اشغالگر قدس توسط فیفا تاکید کردند.
رویترز: سازمان ملل ارتش اسرائیل را در لیست ناقضان حقوق کودکان قرار نمی‌دهد - منابع دیپلماتیک می‌گویند فشارهای تل‌آویو از جمله تهدید کارکنان سازمان ملل اثرگذار بوده و دبیر کل این نهاد قصد ندارد نام ارتش رژیم‌صهیونیستی را وارد لیست ناقضان حقوق کودکان قرار دهد.
ادعای قریب‌الوقوع بودن اعلام به بن‌بست رسیدن تحقیقات آژانس در ایران - در حالی که پیش از این حل و فصل تحقیقات آژانس در باره گذشته برنامه هسته‌ای ایران، پیش نیاز اجرایی شدن توافق جامع احتمالی هسته‌ای بین ایران و 5+1 اعلام شده بود، خبرگزاری آسوشیتدپرس مدعی شده است که آژانس در گزارش عصر جمعه خود اعلام خواهد کرد که تحقیقاتش در باره برنامه هسته‌ای ایران به بن‌بست رسیده است.
انتفاضه چگونه شروع شد؟ - شصت و نهمین بخش از کتاب "صدام از این جا عبور کرد"انتفاضه چگونه شروع شد؟نزار الخزرجی، رئیس سابق ستاد کل ارتش عراق: ما در ناصریه در حدود 23 افسر و سرباز بودیم. واحدهایی که بنا بود به ما ملحق شوند نرسیدند. نیروهایی که از کویت عقب نشینی کرده بودند را بمباران کرده بودند و پل ها ویران شده بودند.
بنگر: پرسپولیس لیگ10 هم برود می مانم - محسن بنگر با همان تعصب مثال زدنی اش می توانست در دقایقی از بازی به ترکیب پرسپولیس اضافه شود اما کادر فنی چنین تصمیمی نداشت.