ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / سه شنبه ۱ مهر ۱۳۹۳ / Tuesday, 23 September, 2014
اصول و مبانی برنامه ریزی

اصول و مبانی برنامه ریزی● مقدمه
در بحث وظایف مدیریت از پنج وظیفه اصلی سخن به میان آمده است :
۱) برنامه ریزی Planning
۲) سازماندهی Organizing
۳) به کار گماردن Staffing
۴) رهبری / هدایت Directhing
۵) نظارت / کنترل control
البته غیر از تقسیم بندی فوق نویسندگان مختلف تقسیم بندیهایی دیگری نیز ارائه داده‌اند برای نمونه لوترگیولیک وظایف هفت گانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای به شرح ذیل برای مدیریت بیان کرده است :
۱) برنامه ریزی Planning
۲) سازماندهی Organizing
۳) به کار گماردن Staffing
۴) هدایت Directing
۵) هماهنگ کردن Coordinating
۶) گزارش دادن Reporting
۷) بودجه بندی Budgeting
او با به کار بردن حروف اول کلمات فوق POSDCORB را ساخته و مورد استفاده قرار داده است.
برخی دانشمندان مدیریت موضوع ایجاد انگیزه و نوع آوری را به عنوان دو وظیفه مدیریت دانسته و برخی دیگر بودجه بندی ، گزارش دادن و به کار گماردن را جزوء وظایف اصلی مدیریت نمی‌دانند و بسیاری نیز هماهنگی را به جای وظیفه مدیریت، هدف مدیریت به حساب می‌آورند
برچ در کتاب معروف خود « اصول و تجربه مدیریت » مدیریت را در چهار عنصر خلاصه می‌کنند که عبارتند از برنامه ریزی ، کنترل ، هماهنگی و ایجاد انگیزه .
فایول نیز وظایف پنجگانه ای برای مدیریت قائل است که عبارتند از : برنامه ریزی، سازماندهی ، هدایت ، کنترل و هماهنگی .
با توجه به اینکه هماهنگی بیش از آنکه یک وظیفه باشد، هدف مدیریت محسوب می گردد ؛ می توان وظایف اصلی مدیریت را در پنج عامل برنامه ریزی ، سازماندهی ، تأمین نیروی انسانی ، هدایت و کنترل خلاصه کرد.
آنچه مسلم است ، برنامه ریزی بر سایر وظایف مدیریت اولویت داشته و مقدم بر آن است. البته همه وظایف مدیریت باهم مرتبط هستند ولی در میان آنها برنامه ریزی از اهمیت و اولویت خاصی برخوردار است .در واقع برنامه ریزی وظیفه اساسی و شالوده مدیریت است .
● اهمیت و ضرورت برنامه ریزی
همانگونه که عنوان شد در میان همه وظایف مدیریت برنامه ریزی از اساسی‌تر‌ین آنهاست که مانند پلی زمان حال را به آینده مرتبط می سازد. به عبارت دیگر برنامه‌ریزی میان جایی که هستیم با جایی که می‌خواهیم به آن برویم پلی می‌سازد و موجب می‌شود تا آنچه را که در غیر آن حالت شکل نمی‌گیرد، پدید آید.از آنجایی که همه سازمانها به دنبال آنند که منابع محدود خود را برای رفع نیازهای متنوع و رو به افزایش خود صرف کنند. پوپایی محیط و وجود تلاطم‌ در آن، و عدم اطمینان ناشی از تغییرات محیطی بر ضرورت انکار ناپذیر برنامه ریزی می‌افزاید.
پیتر دراکر معتقد است که میان موثر بودن (انجام کارهای درست) و کارآیی(درست انجام دادن کارها) تفاوت است و این دو در مراحل انتخاب هدفها و آنگاه در چگونگی کسب آنها توأم می باشد .
● تعریف برنامه ریزی
در متون مدیریتی گاهی دو واژه planning , programming را به جای یکدیگر به کار می برند ؛ در حالی که programming به نوعی برنامه ریزی جزئی تر دلالت دارد. برای برنامه ریزی تعاریف متعددی ارائه شده است ؛ بطوریکه هر یک از نظریه پردازان سعی کرده اند با توجه به زمینه تخصصی خود آنرا تعریف کنند . در ذیل چند مورد از این تعاریف ارائه شده است :
۱) برنامه ریزی عبارت است از تصمیم گیری در مورد اینکه چه کارهایی باید انجام گیرد
۲) برنامه ریزی عبارتست از تعیین هدف و یافتن یا پیش بینی کردن راه تحقق آن
۳) برنامه ریزی عبارتست تصور و طراحی وضعیت مطلوب در آینده و یافتن و پیش بینی کردن راهها و وسایلی که رسیدن به آن را فراهم کند.
تعریف نسبتاً جامع‌دیگری از سیریل هودسن :
برنامه ریزی یعنی ارائه طریق بر عملیات آینده که متضمن نتایج معین با هزینه مشخص و دوره زمانی معلوم است.
● هدف از برنامه ریزی
۱) افزایش احتمال رسیدن به هدف، از طریق تنظیم فعالیتها
۲) افزایش منفعت اقتصادی از طریق مقرون به صرفه ساختن عملیات
۳) متمرکز شدن بر طریق دستیابی به مقاصد و اهداف و احتراز از انحراف از مسیر
۴) مهیا ساختن ابزاری بر کنترل
● انواع برنامه ریزی
برنامه ها برای مقاصد متنوعی تنظیم می‌شوند وبه فراخور هر وضعیت به گونه‌ای متناسب با آن شکل می‌گیرند لذا دسته بندی ذیل را برای انواع برنامه ریزی عنوان می‌نماییم :
۱) برنامه‌ریزی تخصصی
گاهی با توجه به ماهیت تخصصی برخی از وظایف مدیریت برای انجام آنها برنامه‌ریزی می‌شود. این برنامه ریزیها را برنامه ریزی تخصصی می‌نامند که بر اساس وظایف مدیریت در سازمان عنوان می‌گردد.
الف) برنامه ریزی و کنترل تولید (مدیریت تولید): عبارتست از تعیین نیازها و تأمین ابزار و تسهیلات و تربیت نیروی انسانی لازم برای تولید محصولات و کالاها با توجه به تقاضای موجود در بازار و نیازهای پیش بینی نشده جامعه.
ب) برنامه ریزی نیروی انسانی : در این نوع از برنامه ریزی با تعیین افراد مورد نیاز سازمان در سالهای آینده امکانات و تسهیلات مورد نیاز (انتخاب ، آموزش ، ترفیع ، بازنشستگی و ...) تخمین زده می‌شود. برنامه ریزی نیروی انسانی با تهیه نمودار (ساختار) سازمانی آغاز می‌شود و مواردی نظیر تهیه نمودار جانشین و ترفیع، تدوین آیین نامه استخدامی و تنظیم برنامه های آموزشی ضمن خدمت را در بر می‌گیرد.
ج) برنامه ریزی مالی و تنظیم بودجه : عبارتست از تعیین میزان و چگونگی منابع و همچنین تعیین میزان و چگونگی مصارف مالی به منظور تأمین هدفهای موسسه و صاحبان و کنترل کنندگان آن می باشد.
۲) برنامه ریزی عملیاتی (اجرایی)
برنامه های اجرایی برای به اجرا درآوردن تصمیمات راهبردی طرح می‌شوند به عبارت دیگر برنامه های اجرایی عبارتند از تصمیمات کوتاه مدت که برای بهترین استفاده از منابع موجود با توجه به تحولات محیط اتخاذ می‌گردند.
مراحل برنامه ریزی عملیاتی عبارتند از :
الف) تدوین برنامه های کوتاه مدت (مانند تنظیم بودجه و زمانبندی)
ب) تعیین معیارهای کمی و کیفی سنجش عملکرد و ارزیابی هزینه های اجرای عملیات
ج) ارزیابی برنامه ها و تعیین موارد انحراف عملکرد از آنها
د) تجدید نظر در برنامه ها و تهیه برنامه های جدید.
۳) برنامه ریزی راهبردی(استراتژیک)
برنامه ریزی راهبردی در بر دارنده تصمیم گیری‌هایی است که راجع به اهداف راهبردی بلند مدت سازمان می باشند.دراین نوع از برنامه ریزی مقاصد (مأموریتها) و هدف‌های سازمان مشخص و اهداف بلند مدت به هدف های کمی و کوتاه که آن را هدفگذاری می‌نامند ، تجزیه می گردد.
همچنین سیاستهای کلی (تدوین و تنظیم خط مشی ها) و برنامه های عملیاتی طرح‌ریزی می گردد.
برنامه ریزی راهبردی، آینده را پیش‌گویی نمی‌کند ولی یک مدیر را می تواند در موارد ذیل یاری دهد:
الف) فائق آمدن بر مسائل ناشی از مقتضیات آتی؛
ب) ایجاد فرصت کافی برای تصحیح خطاهای اجتناب ناپذیر؛
ج) اتخاذ تصمیمهای صحیح در زمان مناسب
د) تمرکز بر انجام فعالیت های ضروری برای رسیدن به آینده مطلوب
● دیدگاههای متداول در برنامه ریزی:
▪ برنامه ریزی از داخل به خارج و برنامه ریزی از خارج به داخل
در برنامه‌ریزی از داخل به خارج برکارهایی تمرکز می‌شود که سازمان در حال‌حاضر انجام می‌دهد و تلاش می‌شود تا آنها به بهترین صورت انجام پذیرد. برنامه‌ریزی به این شیوه تغییرات عمده‌ای را در سازمان ایجاد نمی‌کند، ولی‌ می‌تواند برای استفاده بهینه از منابع مفید و موثر باشد.برنامه‌ریزی از داخل به خارج برای بهتر انجام شدن کارهای جاری صورت می‌پذیرد و هدف آن یافتن بهترین شیوه انجان کار است.
در برنامه‌ریزی از خارج به داخل ابتدا محیط خارجی بررسی و تحلیل می‌شود و برای استفاده از فرصتها و به حداقل رساندن مسائل ناشی از آن برنامه‌ریزی می‌گردد.برنامه‌ریزی ازخارج به داخل هنگامی مفید است که سازمان بخواهد کاری منحصر به فرد انجام دهد و هدف این برنامه‌ریزی یافتن فرصتهای محیطی و استفاده بهینه ازآنهاست.
▪ برنامه‌ریزی از بالا به پایین و برنامه‌ریزی از پایین به بالا
در برنامه‌ریزی از بالا به پایین ابتدا مدیر مالی هدف‌های کلان را تعیین می‌کند و این امکان را برای مدیران سطوح دیگر فراهم می‌آورد تا در چهارچوب هدفهای کلان برنامه خود را تدوین کنند.
در برنامه‌ریزی از پایین به بالا با تدوین برنامه‌هایی شروع می‌شود که در سطوح عملیاتی شکل می‌گیرند؛ بدون آنکه به محدودیت‌های کلی سازمان توجه شود آنگاه این برنامه‌ها از طریق سلسله مراتب به بالاترین سطح مدیریت ارائه می‌گردد.
▪ برنامه ریزی بر مبنای هدف
در این نوع از برنامه‌ریزی مهمترین مسائل سازمان تعریف می‌شود و سپس با مشارکت کارکنان برای هر واحد و قسمت از یک واحد و نهایتاً برای هر فرد شاغل هدفگذاری منظمی انجام می‌گیرد.برنامه‌ریزی بر مبنای هدف برای ترکیب اهداف فردی و سازمانی بکار می‌رود و بر این عقیده استوار است که مشارکت توأم رئیس و مرئوس در تبدیل اهداف کلی به اهداف فردی ، تأثیر مثبتی بر عملکرد کارکنان دارد و تدوین پذیرش دوطرفه اهداف ، تعهد قویتری را در کارکنان ایجاد می‌کند ؛ تا اینکه سرپرست یک جانبه هدفگذاری کرده، آنها را به زیر دستان تحمیل کند.
مراحل برنامه‌ریزی بر اساس هدف و نتیجه عبارتند از:
ـ تعیین رسالت و ماموریت
ـ تعیین نتایج مورد انتظار
ـ تعریف شاخصهای ارزیابی
ـ تعریف هدفهای عملیاتی
ـ تنظیم برنامه‌های عملیاتی
ـ طراحی سیستم کنترل عملیات
▪ برنامه ریزی بر مبنای استثناء
عبارتست از تعیین هدف ، تخصیص منابع و تعیین شاخصهای عملیاتی و واگذاری امور به ابتکار عمل مسئولان واحدها. مدیریت عالی سازمان، تنها هنگامی که انحرافات عملکرد واحدی از برنامه پیش بینی شده، از حد معینی تجاوز کند در امور آن واحد دخالت خواهد کرد. ابزارهای اساسی و متداول در این روش عبارتند از: بودجه هزینه‌های استاندارد و حسابداری مدیریت یا حسابداری مراکز مسئولیت (مراکز هزینه، درآمد، سرمایه‌گذاری)
▪ برنامه ریزی اضطراری
عبارتست از پیش بینی و معین ساختن عکس‌العمل‌ها و پاسخ مناسب به حوادث یا شرایط جدیدی که در اوضاع و احوال سارمان ممکن است اتفاق بیفتد.
▪ برنامه ریزی اقتضایی
در برنامه‌ریزی اقتضایی «گزینه‌های گوناگون قابل اجرا» شناسایی می‌شوند و در صورتی که اعتبار برنامه اصلی به دلیل تغییرات محیطی، بیش از حد کاهش یابد، یکی از آن گزینه‌ها قابل اجرا خواهند بود .
برنامه‌ریزی مبتنی بر اندیشیدن پیش از عمل است؛ ولی هر چه محیط برنامه‌ریزی نامطمئن‌تر باشد، احتمال نامناسب بودن مفروضات آغازین با پیش‌بینی‌ها و حتی مقاصد اولیه، افزایش می‌یابد. در چنین محیط‌هایی بطور مستمر مسائل و رخداداهای غیر منتظره رخ می‌دهند و در نتیجه، تغییر در برنامه‌ریزی را ضروری می‌سازند؛ بنابراین بهتر است که همواره در موقع برنامه‌ریزی‌ها، پیش‌بینی شود که اگر کارها آنگونه که انتظار داریم پیش نرفت، چه تغییراتی در برنامه‌ها ایجاد شود یا کدام برنامه‌های جایگزین آماده شوند تا مدیر با مشکل مواجه نشود.
به عبارت دیگر هنگامی که بحرانی در نقاط پیش بینی شده بروز کند که حاکی از بی اعتباری برنامه باشد، با استفاده از برنامه ریزی اقتضایی امکان اقدام سریع فراهم می‌آید.
● گامهای برنامه ریزی :
با توجه به تعاریف ارائه شده از برنامه ریزی باید گامهایی برداشت که پاسخگوی سوالات زیر باشد :
۱) کی
۲) چه وقت
۳) چرا
۴) کجا
۵) چه
۶) کدام
۷) چطور
بنابراین گامهایی را که در برنامه ریزی باید برداشت به شکل مرحله ای فرآیند زیر را طی می نماید:
مراحل عمده برنامه ریزی
کونتز،ادانل و وایهریخ در کتاب مدیریت ، مراحل برنامه‌ریزی را به صورت زیر آورده‌است:
▪ آگاهی از فرصتها (مسائل و نیازها)
▪ تعیین اهداف کوتاه مدت
▪ تعیین مفروضات
▪ تعیین گزینه‌های مختلف
▪ ارزیابی گزینه‌های مختلف
▪ انتخاب یک راه
▪ فرموله‌کردن برنامه‌های فرعی
▪ کمّی کردن برنامه‌ها به وسیله بودجه‌بندی
بطوریکه ملاحظه می‌شود برنامه‌ریزی یک جریان مداوم در جهت پیشرفت فعالیّتها برای حصول هدفها و مقاصد از پیش تعیین شده است . از نتایج برنامه‌های اجرا شده نقاط ضعف و انحرافات و همچنین نقاط قوت و جنبه‌های مثبت باید به منظور رفع نقایص و بهبود عملیات در آینده استفاده نمود .
● برنامه‌ریزی موثر
توجه به موارد ذیل موجب موثر بودن برنامه‌ریزی می‌گردد :
۱) برنامه‌ریزی منطقی باید دارای‌ مدت زمانی باشد که بتواند تکافوی انجام تعهدات ناشی از تصمیمات امروزی ما را بکند
۲) همه افراد درگیر، درک صحیحی از برنامه و چگونگی اجرای آن داشته باشند
۳) وجود همفکری و همکاری در امور برنامه‌ریزی
۴) ایجاد شرایط مناسب برای برنامه‌ریزی از سطوح بالای سازمان
۵) شروع برنامه‌ریزی از سطوح بالای سازمان و سازمان یافته باشد.
● محاسن برنامه‌ریزی
برنامه‌ریزی در هر سازمان محاسن زیادی دارد که مهمترین آنها به شرح ذیل است :
۱) تحقیق اهداف سازمان
۲) برنامه‌ریزی ، به ایجاد فرصت برای اجرای تصمیمها کمک می‌کند
۳) برنامه‌ریزی به اجرای منظم طرحها و تحقق اهداف سازمان کمک می‌کند
۴) برنامه‌ریزی عامل تطبیق رشد سریع فن‌‌آوری محیط با سازمان
۵) برنامه‌ریزی موجب تسریع رشد اقتصادی در سطح کلان می‌شود
۶) برنامه‌ریزی مالی و بودجه‌بندی، ابزاری برای کنترل فعالیتها محسوب می‌شود.
۷) برنامه‌ریزی به تقویت روحیه کار گروهی کمک می‌کند و به افزایش کارآیی سازمان می‌انجامد
محدودیتهای برنامه‌ریزی(محدودیتها و معایب)
با وجود محاسن زیادی که برنامه‌ریزی دارد ، محدودیتهایی را نیز به همرا دارد که عبارتند از :
▪ برنامه‌ریزی مستلزم صرف هزینه و وقت است
▪ سازمانهای کوچک نمی‌توانند به علت عدم توان مالی و فرصت کافی به نحو مطلوب برنامه‌ریزی کنند
▪ برنامه‌ریزی ، مستلزم ایجاد محدودیتهایی است که در کوتاه مدت حرکت را در سطوح متعدد سازمان ، کند و مشکل می‌سازد
▪ برنامه‌ریزی ، بیشتر مبتنی بر پیش بینی بر اساس حدس و گمان و احتمالات است و کمتر بر اساس اطلاعات قطعی انجام می‌گیرد (پس باید قبل از برنامه‌ریزی به دنبال شناخت وضعیت موجود سازمان باشیم)
● دامهای مهم برنامه‌ریزی موفق :
در برنامه‌ریزی موفق ، بر سر راه مدیر عالی سازمان، دامهایی هست که اگر دقت نکند در آن گرفتار خواهد شد و منجر به شکست برنامه‌هایش می‌شود عمده ترین این دامها عبارتند از :
▪ تفویض کردن وظیفه برنامه‌ریزی توسط مدیر عالی به دیگران (بگونه‌ای که مدیریت عالی درگیر نباشد)
▪ درگیر شدن مدیریت عالی در مسائل جاری (روزمرگی) و عدم وقت کافی برای برنامه‌ریزی
▪ کوتاهی درامرتدوین و تعریف اهداف(به صورت واضح)
▪ کوتاهی در امر درگیر ساختن مدیران اجرایی مهم در فراگرد برنامه‌ریزی
▪ عدم استفاده از برنامه‌ها به مثابه معیار واقعی ارزیابی عملکرد مدیران
▪ کوتاهی در امر ایجاد و تقویت جوّ موافق و حامی برنامه‌ریزی
▪ مجزا پنداشتن فراگرد برنامه‌ریزی از سایر جنبه‌های فراگرد مدیریت (مثلاً اطلاعات و ...)
▪ استفاده از طرحها و برنامه‌های پیچیده و انعطاف ناپذیر که مانع نوآوری سازمان می‌شود
▪ عدم ارزیابی و بازنگری برنامه‌های بلند مدت رؤسای بخشها و مدیران توسط مدیریت عالی
▪ تمایل مدیریت عالی به اخذ تصمیم‌ها برمبنای احساسات و بینش خود
● تعریف برنامه :
- برنامه عبارت است از تعیین هدف کوتاه مدت و راه رسیدن به آن؛
- برنامه عبارت است از تعهد برای انجام یک سری عملیات به منظور تحقق هدف
انواع برنامه‌ها :
۱) مقاصد/ ماموریتها Purposes/Missions
۲) اهداف ives
۳) راهبردها strategies
۴) سیاستها (خط مشی) politics
۵) رویه‌ها procedures
۶) روشها Methods
۷) مقررات و آئین‌نامه‌ها (دستورها) Rules
۸) برنامه‌ها (طرحها) Programes
۹) بودجه Budgetings
▪ مقاصد/ ماموریتها
مقاصد بیانگر فسلفه وجودی سازمان بوده که متاثر از خواست اجتماعی است به عنوان مثال مقصد دانشگاهها پرورش نیروی انسانی است.
ماموریتها بیانگر جهت‌دار بودن مقاصد است برای مثال دانشگاهی مقصد روش نیروی انسانی را در حوزه علوم انسانی و دانشگاهی در حوزه پزشکی انجام می‌دهد و یا حتی از نظر جنسیتی و مقاطع ممکن است ماموریت دانشگاهها در پرورش نیروی انسانی متفاوت باشد.
ماموریتهای یک سازمان نیازمند به ویژگی‌های خاصی به شرح ذیل است:
۱) شرح ماموریت باید مفهوم و روشن باشد.
۲) ماموریتها باید روحیه تعهد و ایثار و علاقه مدیران و کارکنان را جلب کند.
۳) در ماموریتها باید هم افزایی یا هم نیرو زایی باشد یعنی نتیجه ترکیبی آنها بیشتر از مجموع اجزای آن باشد.
۴) در تنظیم ماموریتها از خلاقیت و نوع‌آوری کارکنان بویژه دریافتن راه حلها استفاده شود.
۵) اهداف دوربرد باید منشاء ضوابط و اصول کلی سازمان باشد.
▪ اهداف
هر سازمانی نیاز به یک بیانیه روشن از هدفهای خود دارد تا بتواند آن را مبنای همه برنامه‌ریزی‌های خود قرار دهد و میزان کارآیی تصمیمات اتخاذ شده را براساس آن اندازه‌گیری کند. انجام برنامه بدون رعایت اهداف سازمانی موجب پراکنده کاری می‌شود. بنابراین هدف عبارت است از بیان نتایج مورد انتظار، شامل کار مشخص و قابل اندازه‌گیری در یک محدوده زمانی خاص و با هزینه‌ای معین.
عواملی که در تعیین هدف باید به آنها توجه شود عبارتند از:
الف) نتیجه مورد انتظار قابل اندازه‌گیری باشد.
ب) چگونگی انجام کار مشخص باشد.
ج) محدوده زمانی که کار باید در آن صورت بگیرد.
د) حداکثر هزینه بر حسب واحد پول یا کار و یا هر دو.
▪ راهبردها (استراتژیها)
راهبرد، الگویی برای پاسخ سازمان به محیط اطرافش در طول زمان می‌باشد. در واقع راهبردهای یک سازمان عامل عمده‌ای جهت نیل به اهداف سازمان در شرایط عدم اطمینان و رقابت محیطی است. تعاریف زیر عمومی ‌ترین کاربردهای این واژه‌ را بیان می‌کند.
الف) طرحهای مربوط به هدفهای یک سازمان و تغییرات آن، منابع به کار گرفته شده برای رسیدن به این هدفها و خط مشی‌ها مربوط به تامین ، استفاده یا عدم استفاده از این منابع.
ب) تعیین هدفهای بلند مدت یک سازمان، مشخص کردن دوره‌های عملیات و تخصیص منابع لازم برای دستیابی به این هدفها.
پس استراتژی عبارت است از ارائه تصویری از آنچه موسسه می‌خواهد با استفاده ازنظام هدفها و خط مشی‌های عمده به آن برسد. به این ترتیب در استراتژیها دقیقاً مشخص نمی‌شود که موسسه چگونه می‌خواهد به هدفهایش دست یابد. زیرا چگونگی دستیابی به این هدفها در طرحهای متعدد کلی و جزئی و پشتیبانی در نظر گرفته می‌شود.
▪ خط مشی‌ها ( سیاستها)
خط مشی معمولاً برای تعیین بهترین انتخاب در زندگی شخص یا سازمانی به کار می‌رود. خط مشی‌ها برنامه‌هایی هستند که تصمیمات کلی را در بر می‌گیرند و به عنوان راهبر یا راهنما یا چارچوب تفکر و یا اندیشه در تصمیم‌گیری بکار می‌روند. سیاست یا خط‌مشی، یک برنامه عمومی عملی است؛ به بیان دیگر، نحوه اجرای هدف را بیان می‌کند و حوزه رفتار مسئولان اجرایی سازمان را تعیین می‌کند و در عین حال وسیله‌ای موثر برای کنترل عملیات است. خط مشی، راهنما و حدودی است که تصمیمهای آتی، باید در محدوده آن اتخاذ و معین شوند.
خط مشی باید از ویژگیهای ذیل برخوردار باشد:
صراحت و وضوح- قابلیت اجرا- انعطاف‌پذیری – جامعیت – هماهنگی – مستدل بودن- متمایز بودن از قوانین – مدون و مکتوب بودن.
▪ رویه‌ها
رویه‌ها مشخص کننده شیوه عملیات و نحوه انجام کار هستند. رویه‌ها، یک برنامه زمانبندی شده بری انجام فعالیتهای آتی هستند، در واقع رویه‌ها فقط تعیین کننده شیوه عمل در سطوح مختلف سازمانند و ممکن است هر سطح از سازمان رویه‌ای خاص خود را داشته باشد. رویه‌، راهنمای واقعی عمل است تا تفکر.
▪ روشها
روشها نحوه اجرای جدول زمانبندی رویه‌ها را معین می‌کنند. روشها، جزئیات دقیق چگونگی انجام فعالیتها را مشخص می‌کنند. به عنوان مثال در بازرگانی، ابتدا چند کارشناس نسبت به اهمیت کالا اظهار نظر می‌کنند؛ در صورتی که قیمتها مطابق با قیمتهای صادراتی باشد آن را بسته‌بندی و صادر کنند؛ این توالی اقدامات، رویه نامیده می‌شود و روشها، نحوه انجام اقدامات مذکور را معیین می‌کند. برای مثال، به منظور صدور کالاها می‌توان از روشهای ارسال با هواپیما، کشتی یا قطار استفاده کرد.
▪ دستورها (مقررات و آیین نامه‌ها)
مقررات و آیین نامه‌ها لزوم اقدام یا عدم اقدام مشخص را به صورت لازم الاجرا تعیین می‌کنند و هیچگونه اعمال نظر مشخص را اجازه نمی‌دهند.مقررات ساده‌ترین نوع برنامه‌ها می‌باشند. از لحاظ تفاوت، مقررات و خط مشی‌ها با هم فرق دارند مقررات بدون ترتیب زمانی معین انجام عملیات را راهنمایی می‌کنند در حالیکه‌، خط مشی‌ها یا روشهای انجام کار ممکن است عامل زمان را در توالی انجام کار دخالت دهند. در حقیقت خط مشی‌ها به مدیران حق انتخاب می‌دهند ولی مقررات باید بطور دقیق اجرا شوند و به این ترتیب از آزادی عمل مدیر می‌کاهد.
▪ برنامه‌ها (طرحها)
برنامه‌ها مجموعه‌هایی هستند از هدفها، خط مشی‌ها، روشها، و... برای اجرای یک کنش شناخته و معلوم. برنامه‌ها به گونه معمول با بودجه و اعتبار مالی پشتیبانی می شوند. گاهی اجرای یک برنامه مستلزم اجرای چند طرح کمکی دیگر است. علاوه بر این تمام برنامه‌ها باید بصورتی هماهنگ و زمانبندی شده و بر اساس اولویت و توالی منطقی به مورد اجرا گذاشته شوند. زیرا هر گونه شکست در اجرای هر یک از طرحهای کمکی علاوه بر اینکه هزینه‌های زائدی به بار می‌آورد، سبب به تعویق افتادن اجرای طرح اصلی خواهد شد.
▪ بودجه‌ها
بودجه‌ها برنامه‌هایی هستند که میزان درآمد و هزینه‌ مورد انتظار برای یک دوره زمانی معین را مشخص می‌کنند. به عبارت دیگر بودجه صورت مالی نتایج مورد انتظار در غالب اعداد و ارقام است؛ بودجه به عنوان تدابیری برای کنترل نیز به شمار می‌رود؛ بودجه یک وسیله زیربنایی برای برنامة‌ریزی در بسیاری از موسسات است.
بنابراین بودجه نوعی برنامه است که در قالب آمار و ارقام بیانگر تعهدات سازمان می‌باشد. بودجه انواع متعددی دارد؛ برخی از بودجه‌های بر اساس میزان بازدهی سازمانی تغییر می‌کند که به آنها بودجه متغیر یا قابل انعطاف‌پذیری می‌گویند.
سازمانیها دولتی اغلب از بودجه‌ها برنامه‌ای که در آنها هدفها، جزئیات برنامه برای رسیدن به هدفها و برآورد هزینه هر برنامه مشخص شده استفاده می‌کنند.
نوع دیگری از بودجه که در واقع ترکیبی از بودجه متغیر و بودجه برنامه‌ای است، بنام بودجه بر مبنای صفر که در این روش از بودجه‌بندی فرض می‌شود که برنامه‌ها از مبنای صفر شروع می‌شوند.
دوره (مدت ) برنامه‌ریزی
یکی از سوالات مهمی که در برنامه‌ریزی مطرح می‌شود این است که آیا برنامه باید کوتاه مدت، میان مدت یا بلند مدت تنظیم شوند؟ چگونه می‌توان برنامه‌های کوتاه مدت را با برنامه‌های میان مدت و بلند مدت هماهنگ کرد؟ در بعضی موارد ممکن است برنامه‌ریزیها هفتگی یا چندماهه و یا چند ساله باشند. این پرسشها افقهای چند گانه برنامة‌ریزی را روشن می‌کنند
http://system.parsiblog.com/
روح الله تولایی

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های مذهبی    مساجد، تکیه ها و حسینیه های قدیمی   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    كشاورزی    علف های هرز و علف کش ها    تیره های مختلف علف های هرز    تیرهٔ سیب زمینی ( Solanaceae )   
شعر و ادب    شهریار    غزلیات   
شعر و ادب    انوری    دیوان اشعار    قصاید   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های فرهنگی و هنری    جشن ها و سرورها   
دارو و درمان    درمان    بیماری های داخلی    بیماری های قلبی - عروقی    انواع بیماری های قلبی    هیپرتانسیون    هیپرتانسیون ثانویه    درمان داروئی هیپرتانسیون ذاتی   
سبک شناسی    زبان ایرانی    قدیمی ترین آثار پهلوی اشکانی    آثار پهلوی جنوبی   
باستان شناسی    آثار، بقایا و تمدن های باستانی در ایران    فهرست آثار تمدن های هزاره دوم و اوایل هزاره اول   
شعر و ادب    سیف فرغانی    قصاید و قطعات   
شعر و ادب    خواجوی کرمانی    دیوان اشعار    غزلیات   

کلمات در حال جستجو
هانس بلیکس    ایران    پرونده اتمی    مذاکرات    غرب    ابوطالبی    تعامل    روحانی    نیویورک    داعش    پاپ فرانسیس    ترور    واتیکان    اولاند    کری    ظریف    اوکراین    آب    وزیر نیرو    طلا    سکه    بازار    هسته ای    سازمان ملل    فاطمه هاشمی    تبرئه    دادگاه   

برخی منابع مهم خبری
الف - اروم‌نیوز - افکار - تدبیر 24 - رسالت - بانی فیلم - خانه ملت - اقتصاد ایرانی - انصاف - ایران ورزشی - پارس - جام جم - آفتاب نیوز - فرهنگ - بورس نیوز - موسیقی ایرانیان - العالم - ارانیکو - خرداد - رجانیوز - آرمان - مهرخانه - موبنا - دانشجو - خبرنامه دانشجویان - انتخاب - پرسپولیس - پیام نو - پیام نفت - میراث فرهنگی - اصفهان امروز - باشگاه خبرنگاران - خبرورزشی - سی نت - فرارو - ایسنا - افق - واحد مرکزی خبر - کتابخانه مجلس - زومیت - تیک - بولتن - آریا - عیارآنلاین - جمهوریت - زیباکلام - کافه سینما - سینما پرس - شانا - ایفنام - بانک ورزش - سیاست روز - موج - تریبون - شرق - ایلنا - گویا آی تی - فارنت - فرهنگ امروز - مشرق - پانا - تهران پرس - پویش - نیک صالحی - عصرایران - آفتاب - سفیر - برهان - حوزه هنری - مهر - ایربا - سنا - دنیای اقتصاد - فان پاتوق - روزنو - تسنیم - اعتدال - دیدبان - دیپلماسی ایرانی - جوان - سلامانه - پول - اقتصاد آنلاین - تفاهم - پارسینه - بی باک - عصر خودرو - گفتار - نورپرتال - ایرنا - قدس آنلاین - ایران استخدام - حوادث - نامه - پرداد - روزگارنو - سلامت نیوز - پرشین وی - ایران و جهان - ایبنا - ایران اکونومیست - خانه‌ ورزش - شفقنا ورزشی - برنا - جماران - فردا - تبیان - جنوب - رهیاب - بنکر - عماریون - بهارنیوز - سخن‌آنلاین - اقتصادایران آنلاین - سینما خبر - شفقنا - تراز - تابناک - خبر آنلاین - سینما نگار - مثلث - نماینده - جهان نیوز - خودرو - طلا - شفاف - ورزش سه - معماری - همشهری - آی تی آنالیز - رویش - فارس - ایستنا - پارس فوتبال - . - روزنامه نود - لیزنا - شفا - مجله ماشین - موسیقی ما - ایتنا - ایران گراند - صراط - شهرسخت‎‌افزار - پی سی ورلد - اقتصاد پنهان - سیمرغ - آی سی تی - برترینها - شهرخبر - ایران - پرشین خودرو - ای استخدام - سراج 24 - اکو - سیتنا - ملت - استخدام - ایمنا - شبکه - گسترش صنعت -



خستگی شدید به سبک سعید معروف +عکسقهرمانی در لهستان در خانه + تصاویررونمایی از سامانه موشکی "رعد 2"؛ جدیدترین شکارچی سپاه پاسداران + عکسعکس: نیکی کریمی در نیویورک امریکامراسم رژه نیروهای مسلح - تهران مراسم بدرقه رئیس جمهور به آمریکادجال به داعش پیوست؟! +عکسعلی کریمی در تمرین امروز پرسپولیس+عکسیک تصویر از کوهنوردی سید حسن خمینی به همراه فرزندشعلیرام نورایی و همسرش/ عکسسلفی مجری ایرانی و فرگوسن!/عکسشادی عجیبی که تیتر روزنامه‌ها شد/ عکسکارت زرد به خاطر بغل کردن مادربزرگ+ عکستصاویر/ طولانی‌ترین پل عابر جهانتصاویر/ بازدید خاتمی از موزه صلحعکس/ یک لیموزین خاص در تهرانتصاویر/ جشن سالانه‌ی موسیقی ماتصاویر/ رسم دردناک «مرد شدن» در کنیا˝بان کی ‌مون˝ با تی‌شرتی خاص! / عکسفروش همبرگرهای سیاه در ژاپن (عکس)عکس/ شادی جالب وزنه بردار کره شمالیعکس: روحانی در فرودگاه JFK نیویورکگزیده عکس های خبری دوشنبه

افشاگری رسمی از پاستور ؛ دو سال مذاكره محرمانه دولت احمدی نژاد با آمريكايی ها - مثلث آنلاین: سطح مذاکرات مخفی معاونین وزیر به مذاکرات شفاف وزرای خارجه ارتقاءیافت.
بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
حسین ناطقی به مرحله بعد رقابت های دوچرخه سواری راه پیدا کرد - عضو تیم ملی دوچرخه سواری ایران در ماده اومنیوم با کسب حد نصاب لازم به مرحله بعد این رقابت ها راه پیدا کرد و باید برای مدال تلاش کند.
تیم روئینگ چهار نفره بانوان ایران فینالیست شد - تیم روئینگ بانوان ایران با قرار گرفتن در رده دوم مرحله مقدماتی به فینال این رشته در هفدهمین دوره بازیهای آسیایی راه پیدا کرد.
این فیلم‌ها را برای جشنواره می‌سازید یا کودکان ایرانی؟ / گزارشی از تولید پرشتاب هفت فیلم - این فیلم‌ها را برای جشنواره می‌سازید یا کودکان ایرانی؟ / گزارشی از تولید پرشتاب هفت فیلم …
آمار تامل برانگیز تولیدکتاب در حوزه دفاع مقدس/ اصفهانی‌ها پرکارترین - آمار تامل برانگیز تولیدکتاب در حوزه دفاع مقدس/ اصفهانی‌ها پرکارترین آمار ثبت شده نشان می‌دهد انتشارات ستارگان…
کفاشیان: بازی‌های آسیایی را فدای لیگ کردیم!/ گزینه کی‌روش برای دستیاری در ذهن من نیست - رییس فدراسیون فوتبال هم از عملکرد تیم امید در اینچئون انتقاد کرد و گفت: فدراسیون بازی‌های آسیایی را فدای لیگ کرد و بخاطر محدودیت‌هایش نتوانست تیم قوی‌تری به اینچئون اعزام…
عملکرد خیره کننده بازیکن ایرانی در فوتبال هلند - ستاره ایرانی نایمخن هلند تاثیرگذارترین بازیکن تیمش محسوب می شود.
پنج اطلاعات اساسی که گوگل در مورد شما میداند! - اغلب ما هر روز از گوگل و خدمات آن استفاده می کنیم. گوگل شاه راه اینترنت را برای ما باز میکند و به ما اجازه جستجو و گشت و گذار و جمع آوری اطلاعات را میدهد. گوگل به نوعی به ما کمک میکند که ذهن خود را گسترده تر…
تیم کامپوند ایران در مرحله مقدماتی دوم شد - تیم تیراندازی با کمان ایران در بخش کامپوند به مقام دوم مرحله مقدماتی بازیهای آسیایی دست پیدا کرد.
مریلا زارعی: نمی‌خواستم شرمنده مادران شهدا شوم - کارگردان فیلم شیار ۱۴۳ معتقد است: ما به عنوان کسانی که قربانی جنگ بودیم و کشوری به ما حمله کرده است باید تبعات آن را نشان دهیم و تلاش دارم ...
سلفی احسان‌ علیخانی و فرگوسن/ عکس - احسان علیخانی با انتشار این عکس نوشت: موزه هرمیتاژ سن پترزبورگ کنار الکس فرگوسن افسانه ای ...
مردم از من نقش جدی نمی‌خواهند - قدرت‌الله ایزدی در میان مردم بیشتر با نام رشید معروف است و حتی خیلی از مردم نام واقعی او را درست نمی‌دانند.
عبادی: رکوردشکنی‌ام مهم نیست، خوشحالی واقعی‌ام زمانی است که مدال طلا بگیرم - نماینده تیر و کمان ایران در بخش کامپوند گفت: رکوردشکنی من مهم نیست بلکه زمانی خوشحال می‌شوم که مدال طلا کسب کنم.
پوریا نوروزیان به مقام چهارم بازیهای آسیایی دست پیدا کرد - عضو تیم ملی تفنگ بادی ایران با وجود راهیابی به فینال نتوانست به مدال برسد و عنوان چهارم را به خود اختصاص داد.
نوروزیان در آخرین لحظه از کسب مدال برنز بازماند - نماینده تفنگ بادی 10 متر مردان ایران عنوان چهارم بازی‌های آسیایی 2014 اینچئون را کسب کرد.
نسیمی شاد: نباید تا سال 2019 به مدال فکر کنیم - شناگر نوجوان ایرانی که در بازی‌های آسیایی اینچئون رکورد ملی را شکسته است تاکید کرد تا سال 2019 نباید به مدال فکر کرد.
والنسیا با شکست ختافه به رده دوم جدول صعود کرد - تیم فوتبال والنسیا با پیروزی پرگل در زمین ختافه به رده دوم جدول رده‌بندی رقابتهای باشگاهی اسپانیا صعود کرد.
انصاری: 200 متر قورباغه رشته اصلی من نیست/ فردا رکوردشکنی می‌کنم - شناگر تیم ملی ایران گفت: 200 قورباغه رشته اصلی من نیست و امروز برای کسب تجربه در ماده غیر تخصصی خودم شرکت کردم.
تیم روئینگ دو نفره مردان جواز حضور در فینال را کسب کرد - تیم روئینگ دو نفره مردان ایران که در مرحله رپه شارژ شرکت کرده بود توانست جواز حضور در فینال بازی‌های آسیایی را کسب کند.
آمریکا مناطقی داخل خاک سوریه را هدف قرار داد - وزارت دفاع آمریکا روز سه شنبه از حمله هوایی ارتش این کشور به مواضع داعش داخل خاک سوریه خبر داد.
نوروزیان در تفنگ بادی 10 متر به فینال رسید/ تیم ایران چهارم شد - مرحله مقدماتی رقابتهای ماده 10 متر تفنگ بادی رقابتهای تیراندازی بازی‌های آسیایی با صعود یک تیرانداز ایران به فینال همراه شد.
نسیمی شاد در 200 متر قورباغه فینالیست نشد/ ثبت رکورد تازه ملی - جوان‌ترین عضو کاروان ایران با وجود اینکه رکورد محمد علیرضایی را در شنای 200 متر قورباغه شکست اما نتوانست به فینال این ماده راه یابد.
نسیمی‌شاد در 200 متر قورباغه رکورد ایران را شکست، اما فینالیست نشد - شناگر جوان ایران در ماده 200 متر قورباغه رکورد ملی را شکست، اما نتوانست به فینال مسابقات راه پیدا کند.
بازداشت بیش از 100 نفر در تظاهرات ضدسرمایه‌داری در «وال‌استریت» + تصاویر - سه سال پس از تظاهرات‌های جنبش موسوم به «تسخیر وال‌استریت»، فعالان آمریکایی روز دوشنبه بار دیگر با حضور در منطقه تجاری نیویورک دست به تظاهرات چند هزار نفری زدند که در جریان ده‌ها تن…
میرزایی و جلالی از صعود به فینال 100 متر شنا باز ماندند - دو نماینده ایران در شنای 50 متر آزاد بازی‌های آسیایی از صعود به فینال باز ماندند
شناگران ایران از صعود به فینال بازماندند - شناگران ایران در ماده‌های 50 متر آزاد از صعود به فینال بازماندند.
فدراسیون مقصر ناکامی امید‌ها و اتهام به فردوسی‌پور/ زنگ خطر فوتبال ایران به صدا درآمد - بیشترین زمان برنامه نود به بررسی نتایج ضعیف تیم ملی امید اختصاص داشت و فدراسیون فوتبال مقصر اصلی ناکامی این تیم در بازی‌های آسیایی از دید مخاطبان لقب گرفت.
کربکندی: نتایچ اینچئون قابل دفاع نیست/ بی‌مربی هم نباید ۴ گل از ویتنام می‌خوردیم - پیشکسوت فوتبال کشورمان گفت: تیم امید اگر مربی هم نداشت نباید ۴ گل از ویتنام می‌‌خورد.
مهدوی‌کیا: نتایج تیم المپیک زنگ خطر برای فوتبال ما است/ سازندگی از باشگاه‌ها فاصله گرفته است - پیشکسوت فوتبال کشورمان گفت: نتایجی که تیم امید در بازی‌های آسیایی رقم زد یک زنگ خطر برای فوتبال ما است.
آمریکا می‌خواهد اوکراین را به خط مقدم جبهه ضدروسیه بدل کند/واشنگتن در شرایط دشواری قرار دارد - کارشناسان دانشگاه روابط بین الملل مسکو معتقدند که صلح در اوکراین بیش از همه به نفع رئیس‌جمهوری پروشنکو است، ولی حزب جنگ در کی‌یف خواهان صلح نیست، ضمن اینکه «اوکراین…
در برنامه نود دیشب چه گذشت؟ - اگرچه در آستانه برنامه نود چند تن از بازیکنان لیگ برتری به دلیل ماجرای کارت‌های پایان خدمت جعلی بازداشت شدند و خبر از ابطال کارت یکی دو چهره مشهور هم منتشر شده بود اما برنامه نود آخرین ساعت‌های تابستان ۹۳ به‌صورت ویژه‌ای وقت…
همه‌پرسی اسکاتلند و فعال شدن گسل‌های هویت‌طلبی و تجزیه‌طلبی در اروپا - اروپا با روند چالش‌برانگیز تجزیه‌طلبی رو به روست و برآورد شده احتمالا در قرن بیست و یکم این قاره با ظهور 10 کشور از درون این جریان‌های تجزیه‌طلب مواجه شود.
پخش تصاویر تکان‌دهنده دربی/ ائتلاف با قلعه‌نویی و مایلی‌کهن علیه فردوسی‌پور! - برنامه نود علاوه بر بررسی بازی‌های هفته نهم لیگ برتر فوتبال، دلایل ناکامی ایران در رده‌های پایه فوتبال و بخصوص حذف تیم امید از مسابقات آسیایی را بررسی کرد. در این برنامه ...
ظریف: در ائتلاف آمریکا مشارکت نمی‌کنیم/با حمایت از دولت عراق،‌ در مبارزه با داعش ایفای نقش می‌کنیم - وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه‌ای که مشروح آن روز دوشنبه از شبکه «سی‌سی‌تی‌وی» پخش شد، تصریح کرد که ایران در ائتلاف تحت رهبری آمریکا شرکت نمی‌کند، اما با…
اعلام نام فوتبالیست سرشناس که کارت معافیتش باطل شد - نام بازیکنی که اعلام شده اخیرا کارت معافیت وی باطل شده است، مشخص شد.
تقویم ورزشی - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: پیگیری هفدهمین دوره بازی‌های آسیایی با رقابت ورزشکاران ایران با حریفان قاره کهن از مهم‌ترین اتفاقات ورزشی امروز است.


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved